polite

DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI
KURULUŞ TARİHİ VE AMACI
Kaynakların verimli kullanılması ve kalkındırılmanın hızlandırılması amacıyla ülkenin ekonomik, sosyal ve kültürel planlama hizmetlerinin bir bütünlük içerisinde etkin, düzenli ve süratli olarak görüle bilmesidir.
STATÜSÜ
Devlet Planlama Teşkilatı;Yüksek Planlama Kurulu, Para-Kredi ve koordinasyon Kurulu ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığından oluşur. Müsteşarlık, Başbakana bağlı,genel bütçe içinde yer alan bir kuruluştur.
GÖREVLERİ
Ülkenin doğal, beşeri ve ekonomik her türlü kaynak ve olanaklarını saptayarak izlenecek ekonomik sosyal ve kültürel politikayı ve hedefleri belirlemekte Hükümete danışmanlık yapmak; Hükümetçe belirlenen amaçlar doğrultusunda kalkınma planları ile yıllık programlan hazırlamak; Bakanlıkların ve kamu kurum ve kuruluşlarının ekonomik, sosyal ve kültürel politikayı ilgilendiren faaliyetlerinde koordinasyonu sağlamak, uygulamayı etkin bir biçimde yönlendirmek ve bu konularda hükümete danışmanlık yapmak; uluslararası kuruluşlarla iletişim içerisinde çalışarak ileriye dönük stratejiler geliştirmek ve topluma perspektif sağlayan politika önerilerini katılımcı yaklaşımla belirleyerek özel kesim için orta ve uzun dönemde belirsizlikleri giderici genel bir yönlendirme görevini yerine getirmek; kalkınma planlarının ve yıllık programların basarı ile uygulanabilmesi için ilgili kurum ve kuruluşların ve yerel yönetimlerin kuruluş ve işleyişlerinin iyileştirilmesi konusunda görüş ve tekliflerde bulunmak; kalkınma planlarının ve yıllık programların uygulanmasını izlemek ve koordine etmek, değerlendirmek ve gerektiğinde kalkınma planlarında yıllık programlarda usulüne uygun değişiklikler yapmak; maliye, para, dış ticaret ve kambiyo politikalarının kalkınma planı ve yıllık programların hederlerine uyum içinde uygulanması konusunda hükümete danışmanlık yapmak; özel sektör ve yabancı sermaye faaliyetlerinin plan hedef ve amaçlarına uygun bir şekilde yürütülmesini düzenleyecek teşvik ve yönlendirme politikalarının genel çerçevesini hazırlamak ve hükümete teklif etmek; kalkınmada öncelikli yörelerin hızlı bir şekilde gelişmesini sağlayacak önlemleri saptamak ve önermek, uygulamayı izlemek ve koordine etmek; kalkınma planı ve yıllık programlardaki ilke ve hedeflere uygun olarak, uluslararası ekonomik kuruluşlarla ilişkilerin geliştirilmesinde, ilişki ve görüşmelerin yürütülmesinde gerekli görüş ve öneriler bildirmek; bölgesel ya da sektöre bazda gelişme programları hazırlamaktır.
MERKEZ KURULUŞLARI
YÜKSEK KURULLAR
Yüksek Planlama Kurulu; Yüksek Planlama Kurulu, Başbakanın başkanlığında, Başbakanın belirleyeceği sayıda bakanlar ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarından oluşur. Kurulun sekreterya hizmetleri Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca yürütülür.
Yüksek Planlama Kurulu, ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı planlamada ve politika hedeflerinin saptanmasında Bakanlar Kuruluna yardımcı olur ve hazırlanacak kalkınma planları ile yıllık programları Bakanlar Kuruluna sunulmadan önce belirlenen amaçlara uygunluk ve yeterlik bakımından inceler; ülkenin yurtiçi ve yurtdışı ekonomik hayatıyla ilgili konularda yüksek düzeyde kararlar alır; kalkınma planı ve yıllık programlar çerçevesinde kamu iktisadi teşebbüsleri ile ilgili her türlü kararı alır; yatırım ve ihracatın teşvikine ilişkin esasları saptar; kanunlarla ve başka mevzuatla verilen işleri karara bağlar; Toplu Konut İdaresi ve Toplu Konut Fonu bütçesini onaylar kanunlarla ve öteki mevzuatla yetki verilen konularda karar verir.
(Yüksek Planlama Kurulu'na ait ayrıntılı bilgi, Rehber'in Yüksek Kurullar" bölümünde, ayrı bir başlık altında verilmiştir.)
Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu; Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı oldugu Bakanın başkanlığında, Başbakanın belirleyeceği Bakanlar ile Maliye Bakanlığı Müsteşarı, Devlet I Planlama Teşkilatı Müsteşarı, Hazine Müsteşarı, Dış Ticaret Müsteşarı, T.C. Merkez Bankası başkanından oluşur. Ülkenin yurtiçi ve yurtdışı ekonomi, para, kredi ve maliye politikalarını tespit ederek uygulanmasında koordinasyonu sağlar, bunlarla ilgili gerekli tedbirleri ve kararları alır
Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu'na ait ayrıntılı bilgi, Rehber'in Yüksek Kurullar bölümünde, ayrı bir başlık altında verilmiştir.
MÜSTEŞARLIK
Müsteşar, Müsteşar Yardımcıları (üç) ve Genel Sekreterden oluşur.
ANA HİZMET BİRİMLERİ
Yıllık Programlar ve Konjonktür Değerlendirme Genel Müdürlüğü:
Yıllık programların makro dengelerini oluşturur, kalkınma planlarının hazırlanmasına katkıda bulunur, konjontürel gelişmeleri izler ve değerlendirir, kamu maliyesi, ödemeler dengesi para, banka ve mali piyasalar konularında gerekli araştırmaları yapar ve bu çerçevede gerekli politika önerilerinde bulunur kurumsal ve hukuki düzenlemeler ile ilgili görüş verir, uluslararası kuruluşlarla temas ve görüşmelere katılır.
Ekonomik Modeller ve Stratejik Araştırmalar Genel Müdürlüğü: Kalkınma planlarının makro dengelerini oluşturur, yıllık programların hazırlanmasına katkıda bulunur, ekonomik modeller, dünya ekonomisi, ülke ekonomileri, ulusa! ve uluslararası stratejiler, teknoloji, çevre politikaları ve benzeri konularda araştırmalar yapar, geliştirdiği makro modeller ile ekonomik ve sosyal politikaların uzun dönemli etkilerini tahmin eder, bölgesel entegrasyonlarla ilgili gelişmeleri ve stratejileri izler ve bunlara yönelik alternatifler hazırlar, kalkınma planlarının uygulanmasını izler ve değerlendirir, bu konularda uluslararası kuruluşlarla temas ve müzakerelere katılır.
İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genci Müdürlüğü:
İktisadi sektörlerde proje geliştirme ve değerlendirme, sanayileşme, teşvik ve yönlendirme, iç ve dış ticaret politikaları konularda çalışma ve araştırmalar yapmak suretiyle kalkınma planlan ve yıllık programların hazırlanmasına katkıda bulunur, iktisadi sektörlerle ilgili olarak ileriye dönük stratejiler geliştirir, kamu yatırım programını hazırlar, kamu projelerini izler ve yıl içinde revizyonu ile ilgili işlemleri yapar uygulamaya ait dönem raporlarını hazırlar, uygulamayı yönlendirir, kurumsal ve hukuki düzenlemeler ile ilgili görüş verir, plan ve programların uygulanması sırasında kamu ve özel kesim kuruluşları arasında gerekli koordinasyonu sağlar ve bu amaçla kurum ve kuruluşların üst düzey yetkili temsilcilerinin katılacağı komisyonlar kurar, uluslararası kuruluşlarla temas ve müzakerelerle iştirak eder.
Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü:
Sosyal sektörlerde çalışma ve araştırmalar yapmak suretiyle kalkınma planları ve yıllık programların hazırlanmasına katkıda bulunur, sosyal sektörlerle ilgili olarak ileriye dönük stratejiler geliştirir, kamu yatırım programını hazırlar, kamu projelerini izler ve yıl içinde revizyonu ile ilgili işlemleri yapar, uygulamayı yönlendirir, kurumsal ve hukuki düzenlemeler ile ilgili görüş verir, plan ve programların uygulanması sırasında kamu ve özel kesim kuruluşları arasında koordinasyonu sağlar, bu amaçla kurum ve kuruluşların üst düzey yetkililerinin katılacağı çeşitli komisyonlar kurar, uluslararası kuruluşlarla temas ve müzakerelere iştirak eder.
Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü:
İl ve ilçe bazında araştırma ve planlama çalışmaları yapar; öteki kamu kurum ve kuruluşlarının bu konularda yapacakları çalışmaların kalkınma planlan ve yıllık programlarla tutarlılığını sağlar; yapısal uyum politikalarının uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek sorunların çözümü amacıyla projeler geliştirerek bu konularda yapılacak çalışmaları koordine eder, yerel istihdamın ve girişimciliğin geliştirilmesi çerçevesinde küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinin esnaf ve sanatkarların ve kırsal kesimin sorunlarına yönelik politikalar geliştirir, kurumsal ve hukuki düzenlemeler ile ilgili görüş verir, uygulamayı yönlendirir, kalkınmada öncelikli yöreleri ve ihtiyaçlarını tespit eder bu yörelerin özelliklerini dikkate alarak daha hızlı bir gelişme sağlanması amacıyla gerekli çalışmaları yapar, bölgesel kalkınma projeleri ile ilgili koordinasyonu sağlar ve görev alanına giren konularda görüş verir, uluslararası kuruluşlarla temas eder ve müzakerelere katılır.
Avrupa Birliği ile İlişkiler Genel Müdürlüğü:
Avrupa Birliği ile ilişkilerde ekonomik, sosyal, hukuki ve diğer konularda hükümet tarafından tespit edilecek hedef ve politikalarla ilgili çalışmaları yapar ve önerilerde bulunur, ihtiyaç duyulan inceleme ve araştırmaları yapar veya yaptırır.
Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü:
Bölgesel, çok taraflı ve ikili ekonomik ilişkilerin, kalkınma planları ve yıllık programlarda belirtilen ilke, hedef ve politikalarla uyumlu ve etkili bir şekilde yürütülmesi için gerekli çalışmaları yapar, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma çabalarına yardımcı olmak amacıyla bu Ülkelere yönelik teknik yardım faaliyetlerini yürütür, gelişme yolundaki ülkeler ve özellikle İslam ülkeleri arasındaki ekonomik ve ticari işbirliği amacıyla kurulan teşkilatlarla ilgili çalışmaları yapar, bu teşkilatların daimi nitelikteki kurullarının gerektiğinde sekreterya hizmetlerini yürütür.
Yönetim Bilgi Merkezi Dairesi Başkanlığı:
Kalkınma planları ve yıllık programların ekonomik, sosyal ve kültürel politika ve hedeflerinin belirlenmesi için gerekli bilgileri ulusal ve uluslararası kuruluşlardan sağlayarak bu bilgileri kullanıcılara sunar, Müsteşarlık bilgisayar sistemlerinin etkin olarak kullanılması için gerekli tedbirleri alır.

DANIŞMA BİRİMLERİ
Müsteşarlık Müşavirleri Hukuk Müşavirliği
YARDIMCI BİRİMLER
Genel Sekreterlik
Personel Dairesi Başkanlığı
İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı
Yayın ve Temsil Dairesi Başkanlığı: Teşkilatın tanıtılmasını, basın ve halkla ilişkilerin düzenlenmesini, plan ve programların kamu, özel sektör ve halk tarafından tanınmasını ve benimsenmesini sağlar, teşkilat faaliyetleri ve plan uygulamaları ile ilgili yayınlar çıkarır, kalkınma planlan, yıllık programlar ve araştırmalarınn basım ve yayımını sağlar, teşkilat birimleri arasında bilgi iletişimini ve sosyal dayanışmayı sağlama amacıyla konferans, seminer ve toplantılar düzenler, teşkilatın temsil ve protokol işlerini yürütür, Müsteşarlıkça verilecek benzeri görevleri yapar.
Savunma Uzmanlığı
YURTDIŞI KURULUŞU
Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, görevi ile ilgili olarak uluslararası ekonomik kuruluşlar ile ekonomik açıdan önemli olan dış merkezlerde yurtdışı teşkilatı kurabilir. Planlı rejimin yararlılığı aşikar, gelişmiş ülkelerde sonuç vermesi bunun en büyük göstergesidir
A) DPT GÜNÜMÜZDE HÜKÜMETE YARAR SAĞLAR MI?
DPT’nin kuruluşundan bu yana uygulanan bir çok kalkınma planı başarılı olamamıştır. Bunun nedeni ise planların uygulanabilmesi aşamasında dünyanın ve ülkemizin özellikle iç ve dış sosyo-ekonomik, siyasal yapısındaki sürekli bir değişmedir. Ancak 2000’lere kadar iktidar sahibi hükümetler enflasyonu düşürmektense enflasyonu yükseltmek pahasına yüksek bir büyüme ve yatırım hızı gerçekleştirmeyi tercih etmekteydi.
DPT’nin yapılan planlarda başarısız olmasının bir önemli nedeni de seksen yıllık tarihimizde elli dokuz hükümetle yönetilmemiz olmuştur. Bu da istikrarsız bir yönetim yapısını doğal olarak uygulanan planların sürekli yarım kalması veya uygulanmasında bozulmaların olmasına neden olmuştur.
DPT’nin hazırladığı programların uygulanabilirliğindeki bir önemli hususta karma sistemle yönetilen ulusumuzun uyguladığı planların kamu kesimi için emredici, özel sektör için özendirici olmasından doğmaktadır. Çünkü uygulanan karma ekonomi sisteminin esas unsuru kamu kesimi değil, özel sektördür.
DPT’nin hazırladığı planların uygulanabilirliği ile ilgili kısa bir bilgi verdikten sonra DPT’nin bugün hükümete yarar sağlayıp sağlamadığı hususu üzerinde duralım. 3. Dünya Savaşının eşiğindeki dünyamızda ülkemizin bu ağır ekonomik krizin eşiğinde olması uygulanan planların yararsız hale gelmesini doğurmuştur. Ülkemizin yönetim tarzının borçla borç kapatma sistemine döndüğü bugünlerde DPT’nin uyguladığı, sunduğu planlar bir sonuç vermemeye başlamıştır.
Sonuç olarak, ülkenin iç dinamiklerinin harekete geçirilmesi ve dışa bağımlılıktan kurtulduğumuz an DPT’nin sunduğu planlar uygulanabilir hal alacaktır. Çünkü en kötü çözüm bile çözümsüzlükten iyidir. 1963 öncesi iktisadi politikaların veya büyüme hızının durumu ortadadır.
DPT Görevini Yerine Getirebiliyor mu?
DPT’nin sunduğu planlar ile ne kadar başarılı olduğu ortadadır. Beş yıllık kalkınma planının neredeyse hiç birinden sonuç alınamamıştır. Bu sonuç DPT’nin başarısızlığının en büyük nedeni dünyadaki değişime ayak uyduramamasıdır. Bunun en güzel örneği yanı başımızda olan savaştır. 90’lı yılların sonunda Amerikan makamlarına iletilen bu savaşın olabilirliliği hakkında DPT’nin bu savaş ekonomisine karşılık bir hazırlılığı bulunmamaktadır. DPT’nin görevlerinden biri özel sektör için orta ve uzun vadede belirsizlikleri gidermiştir. Ancak bu aşamada DPT’nin belirsizlikleri ortadan kaldırması mümkün gözükmemektedir.
Sonuç olarak; DPT koordinasyonda planlama ve uygulamada gerekli görülen değişiklikleri yapmakta yetersiz kalmıştır. Buda DPT’nin yararını ve üzerine düşen görevi ne kadar yerine getirebildiğinin bir sonucudur.