ANAYASA Mahkemesi, Türkiye’yi erken seçime götüren ‘Cumhurbaşkanının 367 milletvekilinin katılımıyla seçilebileceğine’ ilişkin kararının gerekçesini tamamladı. Bir örneği dün TBMM Başkanlığı’na gönderilen gerekçeli kararda, ‘cumhurbaşkanının mutlaka uzlaşmayla seçilmesi’ gerektiği vurgulandı.

Anayasa Mahkemesi’nin bugünkü Resmi Gazete’de de yayınlanması beklenen gerekçeli kararında cumhurbaşkanlığı makamının devleti en üst düzeyde temsil eden bir makam olduğuna dikkat çekilerek, bu kurumun başına seçilecek kişinin mutlaka ulusal uzlaşmayla belirlenmesi gerektiği belirtildi. Anayasa Mahkemesi’nin gerekçeli kararında öne çıkan satırbaşları özetle şöyle:

MUTLAKA UZLAŞMA

Cumhurbaşkanlığı makamı devleti temsil eden en üst kurumdur. Bu kuruma seçilecek kişinin mutlaka ulusal uzlaşmayla belirlenmesi gerekir.

ANAYASAL ZORUNLULUK

Anayasa’nın 102. maddesi, cumhurbaşkanının Anayasa’da öngörülen hükümler doğrultusunda seçilememesi halinde TBMM’nin kendisini fesh ederek genel seçimlere gitmesini öngörmektedir. Anayasa’daki bu hüküm, cumhurbaşkanlığı seçiminin uzlaşmayla yapılması gerektiğini de ortaya koymaktadır.

İLK İKİ TURDA 367 ŞARTI

Anayasa’da cumhurbaşkanının seçimine ilişkin düzenleme, birinci ve ikinci tur oylamalarda 367 milletvekilinin katılımını öngörmektedir. İlk iki tur oylamanın 367 milletvekilinin katılımıyla yapılması ve buna rağmen cumhurbaşkanının seçilememesi halinde üçüncü ve dördüncü tur oylamalarda salt çoğunluğun yeterli olacağı belirtilmiştir. Bu hükmün düzenlenmesindeki amaç cumhurbaşkanlığı seçiminin uzlaşmayla yapılması esasına dayanmaktadır. Aksi takdirde salt çoğunluğu oluşturan siyasi partiler, ilk iki turda diğer partilerle uzlaşma gereğini duymadan ve 367 vekilin katılımı olmadan geçecek; üçüncü veya dördüncü turda salt çoğunluğun “276 sandalye” oyu ile cumhurbaşkanını seçeceklerdir. Bu da gerekli olan ulusal uzlaşmanın sağlanmaması anlamına gelir.

MECLİS BAŞKANLIĞI SEÇİMİ İÇİN 367 GEREKMEZ

Cumhurbaşkanlığı seçiminde ulusal uzlaşma için gerekli olan 367 vekilin katılımı şartı Meclis Başkanlığı seçimi için zorunluluk değildir. Meclis Başkanı’nın seçimi düzenleyen Anayasa’nın 94. maddesi ile cumhurbaşkanının seçimini düzenleyen Anayasa’nın 102. maddesi birbirinden farklıdır. 102. maddedeki 3’te 2 çoğunluk toplantı yeter sayısını ifade etmektedir. Meclis Başkanlığı seçiminde ise toplantı yeter sayısını işaret eden bir hüküm yoktur.